الملا فتح الله الكاشاني

341

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

زيرا كه اجماع جميع مفسران بر آنست و ديگر اينكه خطاب با مؤمنان است و ايشان ميدانند كه شهدا بر حقاند و بر سمت هدايت منشور و محشور خواهند شد در روز قيامت پس قوله * ( وَلكِنْ لا تَشْعُرُونَ ) * جايز نباشد به جهت شعور ايشان به اين و اقرار ايشان به اين و ديگر حمل حياة بر ذكر جميل مبطل تخصيص ايشانست به آنچه همهء علما و صلحاى امت متسم به اين سمةاند و چون روزى كه عبارت از اكل و شربست بدون بدن محال است پس شهدا نزد خدا زنده خواهند بود بارواح و اجساد نه بارواح فقط اگر گويند كه ما جثهء شهدا مىبينيم كه بر زمين افتاده و هيچ از علامات احيا در او مرئى نميشود گوئيم اصحاب ما تصريح كرده‌اند كه بعد از مفارقت ارواح از اجساد شهدا حقتعالى اجسادى را خلق مىكند كه من جميع الوجوه مماثل اجسادى باشد كه در دنيا داشته‌اند و ارواح ايشان را به آن نقل مىكند و در بهشت به آن اجساد متنعمند تا روز حشر و بعد از حشر نقل ارواح ايشان كند از اجساد دوم به اين اجساد و حساب ايشان كرده ببهشتشان در آرد و چون التذاذ بنعم و تالم به عذاب اليم راجع بنفس است كه انسان عبارت از آن است نه بدن پس در ايصال نعم و نقم به آن احتياج بجسد اول نباشد و از جمله روايات داله بر اين مطلب شيخ ابو جعفر طوسى ره در تهذيب الاحكام و شيخ شهيد رض در ذكرى ذكر كرده‌اند مسند بعلى بن مهزيار از قاسم بن محمد و او از حسين بن احمد و وى از يونس بن ظبيان كه گفت نزد ابو عبد اللَّه عليه السّلام نشسته بودم آن حضرت فرمود ما يقول الناس فى ارواح المؤمنين مردمان چه ميگويند در ارواح مؤمنان گفتم ميگويند كه ( فى حواصل الطير خضر فى قناديل تحت العرش ) در حوصلهاى مرغان سبزند در قنديلهايى كه در زير عرشند آن حضرت فرمود سبحان اللَّه المؤمن اكرم على اللَّه من ان يجعل روحه فى حوصلة طاير اخضر يعنى سبحان اللَّه مؤمن گرامىتر از آن است كه حق تعالى روح او را در حوصلهء مرغ سبز در آورد يا يونس اذا قبضه اللَّه صير روحه فى قالب كقالبه فى الدنيا فياكلون و يشربون فاذا قدم عليهم القادم عرفوه بتلك الصورة التي كانت فى الدنيا اى يونس چون حقتعالى قبض روح مؤمن كند آن روح را در قالبى نقل كند كه مانند قالب او باشد در دنيا پس در بهشت خورند و آشامند و هر گاه كه آيندهء از دنيا نزد ايشان آيد او را بشناسند به همين صورت كه در دنيا بوده باشد و نيز از ابى تميم و حمياوى نقلكرده‌اند كه ابو بصير روايت كند كه از ابى عبد اللَّه عليه السّلام پرسيدم از ارواح مؤمنين فرمود كه فى الجنة على صورة ابدانهم لو رايته لقلت فلان يعنى ارواح مؤمنان در بهشت بر صورت بدنهاى خود باشند بر وجهى كه چون او را ببينى گويى اين فلان است و اما جمعى از اصحاب ما كه قائلند بر آنكه انسان اين هيكل و شكل هيئت مشاهد است و ارواح نفس است كه متردد است بر مخارق حيوان و از اجزاى هوا است مىگويند كه حقتعالى تلطيف اجزاى ايشان نمايد تا بمرتبهء كه ممكن